Indrukwekkende betogen Sander de Hosson en Cees van der Boom in DNK over 'menselijke zorg' bij kanker

Assen – Maak Sander de Hosson niet boos. Want zo gevoelig als hij zijn columns schrijft, zo scherp zijn zijn woorden op social media als de longarts onzin en wantoestanden in de zorg bespeurt . Woorden met gevolgen.

Dat werd woensdagvond wel duidelijk tijdens de lezing ‘Wat ú wilt’ in De Nieuwe Kolk in Assen. De Hosson (werkzaam in het Wilhelmina Ziekenhuis Assen) stond met Cees van der Boom, initiatiefnemer en coördinator van Robijn huijs, inloophuis voor kankerpatiënten en hun naasten in Assen, op de planken van een bomvolle theaterzaal. De lezing ging over het belang van palliatieve zorg bij kanker, dus de menselijke kant van de zorg: begeleiding, verlichting. Bij patiënt én hun naasten.

Loze kreet

De Hosson, zo werd deze avond wel duidelijk, kan niet tegen onzin. ‘Geef nooit op’ vind hij bijvoorbeeld  in sommige gevallen een loze kreet. Het is volgens hem regelmatig juist noodzakelijk dat terminale patiënten wél opgeven.

Want nóg een behandeling, nóg een bestraling? De Hosson: ’85 procent van alle longkankerpatiënten komt te overlijden. Dan kun je beter kiezen voor verlichting op weg naar het einde, kiezen voor kwaliteit in plaats van nóg een zware behandeling. De mensen begeleiden bij levensvragen, want die komen zeker. Waarom ik? Ik heb altijd goed geleefd, waarom ben ik ziek geworden?! En de antwoorden die je dan gaat geven, zijn essentieel.’

Kop koffie

Betrokken zijn bij een patiënt in zijn of haar laatste fase is goed, aldus De Bosson. ‘Maar een arts of verpleegkundige moet ook om zichzelf denken. Kijk, als een brandweerman een brandend huis binnen gaat en de bewoner overleeft het niet, krijgt hij professionele begeleiding. Als een chirurg een patiënt verliest, krijgt hij een kop koffie. En in de medische wereld is het al niet gebruikelijk dat je elkaar troost. Maar dat is wel nodig. Daarom is deze volgorde belangrijk binnen een team: zorg voor jezelf, zorg voor elkaar, zorg voor de patiënt. Anders hou je dit niet vol.’

De longarts kan zich boos maken over onzin en onrecht in de zorg. Zoals een onderzoek dat werd gepubliceerd door het Antoni van Leeuwenhoek Ziekenhuis, waarin werd geconcludeerd dat kanker over 20 jaar door alle medische ontwikkelingen in 90 procent van alle gevallen nog slechts een ‘chronische ziekte’ zal zijn.      

Valse hoop

De Hosson: ‘Ten eerste, in meer dan 15 jaar is de levensduur van longkankerpatiënten na de diagnose nog maar met een paar procent gestegen. En dan is het over twintig jaar een chronische ziekte? Je geeft mensen alleen maar valse hoop. En wat hebben de patiënten er nú aan dat dit naar buiten komt? Niets.’

Toen De Hosson die kritiek wereldkundig maakte, stond het programma Nieuwsuur  binnen de kortste keren voor zijn neus. ‘En merkte ik pas wat voor impact mijn woorden blijkbaar hadden.’

Maar dat weerhield hem er niet van andermaal ‘los’ te gaan op Twitter in een andere kwestie. ‘Een vrouw die terminaal ziek was en wilde thuis sterven, kon dat niet. Het verzekeringsgeld was namelijk al overgemaakt naar het verpleeghuis, en dat kon niet meer teruggedraaid worden. Zij móest daarheen. ’

Na de tirade van de longarts over zoveel onmenselijkheid op Twitter kwamen er Kamervragen over. Tot tevredenheid van De Hosson. Lachend: ‘Dus pas op. Ik heb Twitter…’

Robijn huijs

Sander de Hosson is ambassadeur van het Robijn huijs in Assen, mede gerund door Cees van der Boom. In het inloophuis komen mensen die kanker hebben of hebben gehad. Zij kunnen daar hun verhaal kwijt. Sommigen komen twijfelend binnen, zijn terughoudend. Want té vaak werden ze gemeden als hun ziekte ter sprake kwam.  

Maar als ze in het Robijn huijs eenmaal binnen zijn en beginnen te praten, wordt er volgens Van der Boom vaak úren gesproken. ‘Een stortvloed aan emoties, die lange tijd is opgekropt.’

Communicatie

In het betoog van Van der Boom kwam één woord ook steeds naar voren: communicatie. ‘Blijf communiceren, dat is zó belangrijk.’ Patiënten lopen vaak tegen onbegrip aan. Uitbehandeld, lichamelijk weer ‘schoon’.  ‘En dan wordt als eerste gevraagd: wanneer kom je weer naar het werk?!’ Terwijl dan pas de geestelijke verwerking van de achtbaan, waar de patiënt plots in terechtkwam en die vaak maanden heeft geduurd, begint. Van der Boom: ‘Dat laat niemand zomaar even achter zich, psychisch hebben deze mensen nog een lange weg te gaan. Als daar geen begrip voor is, ligt een depressie op de loer.’

Maar niet alleen voor de getroffene zelf, ook voor de naasten heeft Van der Boom een luisterend oor. ‘Je beste vriend heeft kanker. Maar hoe gaat het nu met jóu?, vraag ik dan. En dat verrast mensen. Goh, hoor ik dan, iedereen vraagt me altijd hoe het met hém gaat.’

Heel belangrijk, besluit Van der Boom: blijf met elkáár in gesprek. ‘Patiënt en partner zijn allebei bang. Maar hoe moeilijk het soms ook is, blijf met elkaar praten, blijf elkaar steunen.’

Anekdotes en columns

En zo vloog de boeiende avond voorbij. Een avond die werd ‘gelardeerd’ door De Hosson met enkele anekdotes en columns. Over zijn gevoelens en angsten tijdens het uitvoeren van euthanasie bij een oudere, zeer zieke  man. Die alleen maar blij was dat het ‘eindelijk voorbij was’ en De Hosson op zijn gemak moest stellen.

Over een jonge verpleegkundige, die in korte tijd een hechte band had gesmeed met een eenzame, oudere, terminale man en in een verlaten ziekenhuis tot het einde bij hem bleef, omdat ze niet wilde dat hij alleen zou sterven. Heel veel respect voor deze verpleegster, zei De Hosson. ‘Maar hoe gaat zij daar uiteindelijk mee om?’

Of over een 32-jarige man, die op de rand van zijn leven wilde trouwen met zijn vriendin. De Hosson hield het niet voor mogelijk, maar met  medewerking van onder meer  de gemeente werd een zaal in het ziekenhuis in een dag omgeturnd tot trouwzaal en stond er een ambtenaar van de burgerlijke stand om de twee in het te te verbinden. De Hosson: ‘Regels omzeilen om zoiets voor elkaar te krijgen. Het kan dus wél, hè…’

Een dag later stierf de jongeman. Maar wel met zijn echtgenote naast zich…

Het leverde De Hosson en Van der Boom  na de lezingen een staande ovatie op. En terecht. Het duo had het grote belang van palliatieve zorg op een manier naar voren gebracht, die de aanwezigen in De Nieuwe Kolk nog lang zal bijblijven.

Tekst: Robbert Willemsen

Na afloop van de lezing kreeg Sander de Hosson uit handen van Longkanker Nederland de Global Lung Cancer Coalition Journalism Award uitgereikt voor zijn columns.

Meer hierover: WZA-longarts Sander de Hosson krijgt prestigieuze prijs voor zijn aangrijpende columns. 'Trots'