50PLUS: Hoe zit het in Assen met de ‘mislukte participatiewet’?

Assen - De Participatiewet, die in 2015 in werking trad, is mislukt. Dat concluderen onder meer vakbond FNV en het Sociaal Cultureel Planbureau (SCP). De gemeenteraadsfractie van 50PLUS wil nu van het college van B en W weten hoe de situatie in Assen is.

Mensen met een arbeidsbeperking komen sinds 2015 in de Participatiewet terecht, de nieuwe naam voor de bijstand. De wet vervangt het voorgaande stelsel van Wet Werk en Bijstand (WWB), Wet Sociale Werkvoorziening en Wajong. Het uitgangspunt van de Participatiewet is dat iedereen naar vermogen deelneemt aan de samenleving en zoveel mogelijk in eigen onderhoud voorziet.

Het voornaamste doel van de Participatiewet is om zoveel mogelijk mensen met ‘arbeidsvermogen’ naar werk toe te leiden of te ondersteunen bij het werk. Hierbij gaat de voorkeur uit naar betaald werk, maar als dit niet mogelijk is, kan het ook gaan om vrijwilligerswerk.

Het tweede streven is ervoor te zorgen dat iedereen een inkomen heeft tot het ‘sociaal minimum’, ook mensen die normaliter niet in staat zijn in het eigen levensonderhoud te voorzien. Er bestaat alleen recht op een bijstandsuitkering (sociale bijstand) als er geen andere wettelijke regeling is. De bijstand is dus het laatste vangnet.

Niet goed behandeld

Uit een FNV-enquête onder duizend mensen die in de Participatiewet zitten (bijstandsgerechtigden en mensen met een arbeidsbeperking), bleek vorig jaar dat bijna de helft zich niet goed behandeld voelt door hun gemeente. Zo’n 40 procent voelt zich gekleineerd en een kwart zelfs bedreigd. Gemeenten krijgen een dikke onvoldoende (4,7) van de deelnemers aan de enquête.

FNV-vicevoorzitter Kitty Jong: ‘De Participatiewet is mislukt, vooral doordat het niet veel meer was dan een ingrijpende bezuinigingsoperatie, verpakt in mooie woorden. Terug naar de tekentafel ermee voor flinke aanpassingen. Er moet geïnvesteerd worden.’

Het SCP oordeelt in een eindrapportage dat de Participatiewet ‘onvoldoende handvatten, prikkels en garanties’ bevat om de meest kwetsbare groepen kansen te bieden, die met de invoering van de wet wel werden beoogd. ‘De doelstellingen van de wet zijn niet behaald.’

Boete

50 PLUS-fractievoorzitter in Assen, Clemens Otto, wijst nog eens op het meest recente, schrijnende voorbeeld van het falen van de Participatiewet. Eind december werd bekend, dat een bijstandsgerechtigde vrouw een boete kreeg van ruim 7000 euro omdat haar moeder geruimde tijd wekelijks boodschappen voor haar had gedaan. Iets wat de vrouw overigens wettelijk had moeten melden bij de sociale dienst.

Nieuwe initiatiefwet

Otto: ‘De ChristenUnie (CU) in de Tweede Kamer heeft naar aanleiding hiervan een nieuwe initiatiefwet gemaakt om een einde te maken aan de verplichte boete in de bijstand. Omdat, zoals CU-Kamerlid Bruins het uitdrukt, ‘de wet niet uitpakt zoals je wilt dat die uitpakt. Daarom willen we de wet als de wiedeweerga repareren’.’

De kern van het wetsvoorstel van de CU is dat gemeenten niet meer verplicht worden om een boete op te leggen of geld terug te vorderen. Gemeenten kunnen in schrijnende gevallen besluiten van de Participatiewet af te wijken. Vrienden, vrijwilligers of familie krijgen meer mogelijkheden om mensen in de bijstand te helpen. ‘Als mensen te goeder trouw en met menselijke maat barmhartig proberen te zijn voor een andere, moet de overheid óók barmhartig kunnen zijn’, aldus Bruins.

50PLUS Assen vraagt het college of zij het eens is met het door de CU ingediende wetsvoorstel, om als gemeente vrije speelruimte te krijgen bij de invulling van de participatiewet. De partij wil tevens weten hoe vaak de gemeente Assen in deze beleidsperiode in het kader van Participatiewet terugvorderingen heeft uitgevoerd. Otto: ‘En op welke wijze worden burgers in Assen, die bijstand ontvangen via de Participatiewet, geïnformeerd over de inlichtingenplicht?’

Te weinig doorstroming

De FNV liet onlangs weten dat sinds het opheffen van de Wet Sociale Werkvoorziening te weinig mensen met een fysieke of mentale beperking via de Participatiewet doorstromen naar een reguliere, beschutte werkplek. In Assen was dit tot voor kort ondergebracht bij de sociale werkvoorziening Alescon, sinds 2019 begeleidt iWerk - vallend onder Werkplein Drentsche Aa - deze doelgroep naar regulier werk, binnen iWerk of daarbuiten. 50PLUS vraagt het college welke gevolgen het opheffen van het SW bedrijf in Assen heeft gehad. Otto: ‘Hoeveel mensen zijn er na invoering van de Participatiewet doorgestroomd naar regulier werk?’ 

Tekst: Robbert Willemsen