‘Ik bepaal zelf wel hoe ik mijn huis verwarm.’ Ja. Nog wel

Het ziet ernaar uit dat het gasloos maken van woningen en het kiezen voor een alternatieve energiebron toch niet zo vrijblijvend wordt voor de burger als aanvankelijk werd voorgespiegeld.

Vorige week besprak de gemeenteraad van Assen andermaal de energietransitie. Het wil nog niet zo vlotten met de gasloze proeftuin, de wijk Lariks. Met name het draagvlak onder de (forse) investering in zaken als warmtepompen, isolatie en zonnepanelen bezorgt politici hoofdbrekens. Op lokaal en landelijk niveau. Bewoners lopen er, zeker in deze wankele tijden, niet echt warm voor.

De Asser wethouder Karin Dekker kon zich er ook wel wat bij voorstellen. ‘Als je 150 euro in de maand extra moet betalen voor een lening en je ziet er maar weinig rendement voor terug…’

Dekker voerde onlangs overleg met minister Kasja Ollongren en 12 andere proeftuin-gemeenten over het gebrek aan motivatie bij de burger. En steeds hoorde ze hetzelfde verhaal: de (on)betaalbaarheid. ‘Er is extra budget nodig vanuit het Rijk om die betaalbaarheid te stimuleren.’

Toe maar, bovenop de 120 miljoen die landelijk reeds op tafel is gelegd. De Algemene Rekenkamer vreesde hier al voor. ‘Geld zoekt Plan’, luidde enige tijd geleden het vernietigende oordeel over de ondoordachte missie van de minister.   

Maar, ging Dekker verder, als mensen tóch besluiten van het gas af te stappen, maakt het niet zoveel uit welke alternatieve energiebron er voor in de plaats komt. ‘Als het maar warm wordt.’

Nou, dat valt nog te bezien.

Assen kreeg van het Rijk in de eerste ronde van het project 4,25 miljoen euro en vroeg voor de tweede ronde nog eens 5,5 miljoen voor de aanleg van een warmtenet. Binnen dat laatste concept wordt warm water gebruikt, dat via  leidingen naar de woningen gaat. De kritiek op dit systeem is, dat het in handen kan komen van één energieleverancier, die niet-transparante, hoge nota’s verstuurt.  

Zoals bewoners in Nijmegen onlangs aan den lijve ondervonden. Een van hen  wilde daarom af van het warmtenet, maar daar bleek een boete van 50.000 euro aan te kleven.

Stel nu dat Assen straks in een bepaald gebied kiest voor een warmtenet, maar een bewoner aldaar de energie-regie in eigen hand wil houden, niet mee wil doen en kiest voor een warmtepomp. Kan dat? Wethouder Dekker knikte bedachtzaam. ‘Nog wel’.

Nog wel?

Ja, want het Rijk is volgens de wethouder bezig met een instrument, te vergelijken met de onteigeningswet. Die  kan in werking treden als een particulier in ‘het algemeen belang’ grond moet afstaan. Als een dergelijk paardenmiddel wordt ingezet in het gashoofdstuk, betekent dat, dat een bewoner gedwongen kan worden mee te doen. ‘Als stok achter de deur’, vulde Dekker aan.

Oh?

Voelt u ‘m een beetje aankomen? Van begin af aan werd gezegd dat niemand gedwongen zou worden van het gas af te gaan, laat staan mee te moeten doen met wat de overheid het beste past. Nu de praktijk allerlei problemen en inmiddels lichte paniek met zich meebrengt – door de wrakke basis ‘Geld zoekt Plan’ – wordt de toon allengs harder.

Dat ondervond een bewoner uit Purmerend, die weigerde zijn woning aan te laten sluiten op de stadsverwarming. Hij houdt het voorlopig bij gas. De gemeente, vertelde hij, liep zijn deur plat en zette hem behoorlijk onder druk om toch mee te doen.

De bewoner zwichtte niet. ‘Het is mijn huis, ik bepaal zelf wel hoe ik het verwarm.’

Ja.

Nog wel.

Robbert Willemsen