Financiële nood gemeenten nog niet gelenigd (maar minister Ollongren doet wel handreiking)

De financiële nood bij veel gemeenten is voorlopig nog niet gelenigd. Minister Kajsa Ollongren van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties deed donderdagmiddag wel een handreiking.

Ollongren wil nader onderzoek naar feiten en cijfers en in het najaar terugkomen op het verzoek van de gemeenten om hen structureel jaarlijks met 2 miljard euro tegemoet te komen. Dat geld is met name nodig om de hoge kosten voor (jeugd)zorg en een algehele korting op de rijksuitkering te compenseren.

‘Structureel is niets opgelost’

,,Maar dit is niet de harde toezegging waar we op hadden gehoopt’’, zegt wethouder Harmke Vlieg van Assen. ,,Structureel is er niets opgelost.’’

Vlieg is een van de initiatiefnemers van de de actie #gemeenteninnood. Die is zo hoog dat voorafgaand aan het Algemeen Overleg gemeentefinanciën in de Tweede Kamer onder de vlag van de Vereniging Nederlandse Gemeenten (VNG) in Den Haag een oploopje was georganiseerd.

Corona-kosten worden volledig vergoed

Ollongren kwam de gemeenten tegemoet met de toezegging dat het rijk alle reële coronakosten gaat vergoeden. Ook wil zij kijken of de termijnen waarbinnen gemeenten een sluitende (meerjaren) begroting in moeten dienen bij de provincie kan worden opgerekt. Gemeenten krijgen zo meer tijd om orde op zaken te brengen. ,,Maar daar hebben we niets aan’’, zegt Vlieg. ,,We hebben nu geld nodig.’’

De gemeenten willen structureel 2 miljard euro per jaar meer om de zorg en basisvoorzieningen zoals sportaccommodaties, de bibliotheek en wegen- en groenonderhoud in ieder geval in de benen te kunnen houden.

Meer taken met minder geld

Assen heeft zelf dit jaar al een grote bezuinigingsoperatie door moeten voeren om de begroting sluitend te krijgen. Dat lukte door een pakket bezuinigingsmaatregelen te treffen, oplopend tot 7 miljoen euro structureel in 2023. Daarnaast onttrok de Drentse hoofdstad 8,5 miljoen euro aan de reserves.

Daarmee is de laatste financiële ruimte definitief is verdwenen. ,,Een wrange constatering, zeker wanneer bedacht wordt dat Assen de afgelopen jaren met regelmaat verregaande bezuinigingsmaatregelen heeft moeten doorvoeren’’, zo staat in de protestbrief aan de Tweede Kamer en de minister.

De financiële positie van met name kleine en middelgrote gemeenten is de afgelopen jaren in rap tempo verslechterd. Gemeenten kregen meer (zorg)taken op hun bordje geschoven en daar stond onvoldoende compensatie door het rijk tegenover. Veel gemeenten hebben hun reserves opgepeuzeld en balanceren inmiddels op het randje. Corona heeft de situatie nog eens verergerd.