Leenangst

Denkt een gemiddelde burger bij de energietransitie allereerst aan wat hem dat gaat kosten, of voert een ‘goed gevoel’ van normen en waarden aangaande het milieu de boventoon?

Die vraag borrelde vorige week op tijdens een presentatie ‘Assen aardgasvrij in 2050’ in de gemeenteraad. Zoals bekend wil deze stad op termijn van het aardgas af en is een deel van de wijk Lariks proeftuin. Grootste obstakel: draagvlak. De burger moet het vrijwillig doen, maar om een woning zoveel mogelijk energieneutraal te maken (zonnepanelen, warmtepompen, isolatie) werden al eens investeringsbedragen van tussen de 50.000 en 60.000 euro genoemd.

De gemeente kijkt nu ook naar de mogelijkheid voor een warmtenet (stadsverwarming), maar ook daar zitten voor bewoners forse kosten aan vast.

Tijdens de presentatie werd verwezen naar een lezing van prof. dr. Linda Steg, hoogleraar aan de Rijksuniversiteit Groningen en gespecialiseerd in onder meer ‘acceptatie en effecten van milieubeleid’. Steg meent dat wat het milieu aangaat, ‘een goed gevoel over een bijdrage aan een betere wereld’ uiteindelijk een grotere rol speelt bij burgers dan geld.

De vraag is nu natuurlijk: hoe denkt de gemiddelde burger daar over? Assenaren die hun woning aardgasvrij – of in elk geval energiezuiniger – willen maken, kunnen, zo liet de Asser GroenLinks-wethouder Karin Dekker weten, een lening afsluiten via het Warmtefonds. Volgens dezelfde voorwaarden als bij het Energie-bespaarfonds.

Even opgezocht. Het Energie-bespaarfonds biedt variabele looptijden en daaraan gekoppelde aflosbedragen. Hoe korter de looptijd van de lening, hoe hoger het maandbedrag, maar daar tegenover staat een lagere rente op de lening.

Voorbeeld: bij een lening van 15.000 euro en een looptijd van 240 maanden betaalt de klant een bruto maandbedrag van zo’n 75 euro. De rente bedraagt 2 procent, zodat het totale leenbedrag uitkomt op ruim 18.000 euro. Kiest men voor een kortere looptijd van 120 maanden, dan komt het bruto maandbedrag uit op 136 euro, maar blijft het totale leenbedrag met een rente van 1,7 procent wel beperkt tot zo’n 16.000 euro.

Gezien de eerder genoemde bedragen om te komen tot een totale energie-neutrale woning, kunt u die som vast zelf wel maken.<EP,1>Dat is serieus geld, zeker in een door corona ontwrichte wereld, waarin niets meer zeker is. De Asser VVD lanceerde de term ‘leenangst’ (‘als er maandelijks zó weinig geld overblijft om van te leven, wordt het dan niet ongemakkelijk?’) en Stadspartij PLOP vroeg zich af waar mensen al dat geld vandaan moeten halen.

Dekker is zich daarvan bewust en beloofde dat het lenen (vanuit het Rijk) zo soepel mogelijk wordt geregeld, voor mensen in de schuldsanering aan toe. ‘En als het inkomen van een huishouden omlaag gaat, kan bijvoorbeeld de aflossing van de hypotheek worden aangepast.’

Oh? Hopen dan maar dat de hypotheekverstrekkers dat ook weten.

Het streven naar een beter milieu is prima, maar de Algemene Rekenkamer liet onlangs weinig heel van het programma Aardgasvrije Wijken van minister Ollongren, dat werd bestempeld als ‘Geld zoekt Plan’. Met andere woorden: er ligt wel 435 miljoen euro op tafel om in 2027 50.000 woningen in Nederland van het aardgas af te krijgen, maar hoe precies, dat is vooralsnog onduidelijk.

Stapt de gemiddelde burger hier dan in? Is die bereid flink wat geld te investeren in een ‘schimmenspel, nu er een ongekende economische crisis voor de deur staat?

Moet je als ondernemer zo eens naar de bank stappen. ‘Geef me geld, het businessplan komt later wel.’

Kansloos in de echte wereld.

Dan kan prof. dr. Linda Steg wel praten over dat ‘goede gevoel’, maar dat kun je je volgens mij vooral permitteren met een goedgevulde portemonnee. En oh ja, nadat is toegeven aan dat ‘goede gevoel’, moet je wel eerst minstens tien jaar in je woning blijven wonen eer alle investeringen rendement opleveren.<

Ik vrees dat die leenangst nog wel even zal blijven overheersen.

Robbert Willemsen