1917: bloedstollend spannend

Ik bereidde me voor op de film ‘1917’, over de Eerste Wereldoorlog, die ik ken van de zwart wit-documentaires op tv. Hierdoor is deze oorlog een ‘ver-van-mijn-bed show’ uit een lang vervlogen tijd.

Regisseur Sam Mendes heeft de film opgebouwd op basis van verhalen die zijn opa hem vertelde. Dus er is toch iets van werkelijkheid in de film, denk ik dan. Er zijn niet veel bioscoopfilms over de Eerste Wereldoorlog. Misschien komt dat ook omdat er geen tempo in de manier van oorlogsvoering zit.

De film speelt zich af in België. Het is wel bijzonder dat het verhaal vanaf het begin spannend is, ondanks de traagheid die zo kenmerkend is voor deze loopgravenoorlog. De hoofdrolspelers zijn twee Engelse soldaten, Blake en Schofield. Beide mannen worden rennend met een brief op pad gestuurd naar vijandelijk gebied. Het moordend tempo van de soldaten wordt neergezet in het trage en absurde decor van loopgraven. Dode mensen, modderpoelen en kraters.

Mendes heeft wat mij betreft een bijzondere prestatie neergezet door een snelle film in een traag decor neer te zetten. Twee moedige soldaten die op pad gaan met een brief… Dat zou je nu niet meer in je hoofd halen. Tegenwoordig zou je even een appje sturen, of een twitterberichtje de wereld ingooien. Nu bereikt het nieuws je in één seconde waar het destijds uren of dagen duurde eer een bericht aankwam.

In deze tijd wordt ook veel nepnieuws verspreid en is er veel tegenstrijdige berichtgeving. Maar ook in de Eerste Wereldoorlog raakten mensen het spoor bijster door irrationele beslissingen, willekeur en nepnieuws. De waanzin regeert in deze oorlog: Loopgraven, ondergronds bivakkeren in stapelbedden. En vervolgens grote aantallen mensen het slagveld opsturen.

Ik word er een beetje naar van, kijk af en toe zelfs weg.

Tijdens de tocht van de moedige soldaten Blake en Schofield zak je als kijker steeds verder weg in de modder van lijken, sompige, kapotgebombardeerde weilanden en schuren. Ik waan mezelf eveneens in de loopgraven, struikel ook over prikkeldraad.  De film bevat soms situaties die mijn inbeeldingsvermogen te boven gaan. De absurditeiten staan voor mij symbool voor de primitieve en idiote manier van oorlog voeren in 1917: grote aantallen mensen het front opjagen, met volle overtuiging de dood tegemoet.

‘Wanneer eindigt de Eerste Wereldoorlog? Als er nog één levende over is!’, roept een van de mannen aan het front. Hij zou best eens gelijk kunnen hebben, denk ik dan.

De film ‘1917’ sleept je terug in de oorlog, waarin de dood gewoon is geworden. Een oorlog, die wordt afgedaan met een zwijgend knikje. Doodgewoon. Mendes heeft er echter een indringende film van gemaakt, die niet voor niets twee Golden Globes won in de categorie ‘beste drama’ en voor ‘beste regie’

Een prachtig, rauwe film. En bloedstollend spannend.

Tekst: Wilma van Wijngaarden