Hoe recht houdt de SP haar rug in Asser kabinet ‘Wienen II’?

Assen - ‘We willen op sociaal gebied de vinger scherp aan de pols houden. En dat kun je het beste doen als je deel uitmaakt van het college.’

Woorden van Jannie Drenthe, fractievoorzitter van de SP in de Asser gemeenteraad, tijdens de presentatie vorige week van het nieuwe college van B en W. Na het ploffen van het Asser kabinet ‘Wienen I’ – vernoemd naar de formateur en ChristenUnie-fractievoorzitter Bert Wienen - met de CU, de VVD, GroenLinks en Stadspartij PLOP nemen de socialisten nu met D66 de plek in van PLOP, om B en W in de gemeenteraad weer aan een meerderheid te helpen.

Lijnrecht tegenover elkaar

‘Wienen I’ kende een turbulent anderhalf jaar na de laatste gemeenteraadsverkiezingen in 2018. Met PLOP, CU, VVD en GroenLinks waren vier partijen bijeen gebracht, die op bepaalde punten lijnrecht tegenover elkaar stonden, bijvoorbeeld met het toen nog spelende TT-outletcentrum en parkeren in de binnenstad. Twee wethouders – Gea Smith (GL) en Roald Leemrijse (VVD – stapten op, werden vervangen, maar de boel klapte uiteindelijk toch toen bleek dat Assen worstelde met een miljoenentekort, met name veroorzaakt door de torenhoge kosten in het sociaal domein. Het college bedacht maatregelen, die grotendeels niet strookten met ‘het Asser DNA’ van PLOP, dat – inclusief wethouder Janna Booij – de overstap maakte naar de oppositie.  

Worden de rijen in ‘Wienen II’ nu wel gesloten? D66 zal naar verwachting weinig problemen geven. De democraten hebben zaken als duurzaamheid en kunst & cultuur hoog in het vaandel staan, maar vormen vooral een ‘buigzame’ middenpartij, die met wethouder Bob Bergsma tot concessies bereid is.

Stevige, principiële standpunten

Anders ligt dat bij de SP. De socialisten hebben stevige, principiële standpunten die diep geworteld zijn in met name het kwetsbare gedeelte van de samenleving. Water bij de (rode) wijn? Niet als dat (te veel) ten koste gaat van hun achterban.

Saillant detail wat de Asser situatie betreft: in 2014 werd de SP na de gemeentelijke verkiezingen ook al – als grote winnaar – uitgenodigd aan de onderhandelingstafel van het college. De toen beoogde wethouder, net als nu Jan Broekema, bedankte uiteindelijk voor de eer. Broekema kon destijds geen overeenstemming bereiken met de overige collegepartijen over hoe de decentralisaties vanuit het Rijk naar de gemeenten moesten landen in Assen.

Grote zorgen

Broekema in 2014 op de website van de SP: ‘We hadden gehoopt dat er ruimte zou zijn voor armoedebeleid en een tijdelijk vangnet voor de nieuwe taken die de gemeente moet gaan uitvoeren. We maken ons grote zorgen over de decentralisaties en de maatschappelijke en financiële risico’s die de eerste jaren kunnen optreden bij zo’n enorme operatie. Helaas is het niet gelukt om hierover harde afspraken te maken met de andere partijen.’

Broekema had een vooruitziende blik. De decentralisatie (plus forse Haagse bezuinigingen op de gemeentelijke budgetten) richt momenteel een ravage aan in het sociaal domein. Niet alleen in Assen, maar bij veel gemeenten. In de Drentse hoofdstad worden nu tal van maatregelen genomen om het miljoenen-gat op de begroting te dichten.

Maar dat is waarschijnlijk niet voldoende. Het streven is zoveel mogelijk van de jeugdhulp en de Wmo af te blijven – het gaat hier immers om mensen in nood -, maar de kans is groot dat ook hier het fileermes haar werk moet gaan doen, als Den Haag weigert met extra, toereikende financiële middelen of een andere oplossing over de brug te komen.

Wat doet de SP dan?

En wat doet de SP Assen dan? Er is al gesproken in de raad over het creëren van wachtlijsten, zelfs een ‘plafond’. Als het geld op is, geen hulp. Het voltallige stadsbestuur is ervan doordrongen dat dát eigenlijk niet kan. Maar wat moet je dán?! Alle Assenaren nóg zwaarder belasten?

Kortom, er ligt na ‘Wienen I’ nog steeds een spanningsveld. En hoewel de SP maar twee zetels meebrengt in de coalitie, zijn die twee stemmen wel nodig voor een meerderheid in de raad. De SP levert dus niet alleen, zoals Jannie Drenthe opmerkte, de eerste SP-wethouder in Drenthe, de partij heeft steeds de meerderheid tijdens een raadsstemming in handen: 18 tegen 15 of 16 tegen 17.

Abonnementstarief

Eén opmerkelijke ‘move’ maakte de SP al: de socialisten waren aanvankelijk tegen de invoering van het abonnementstarief bij de uitvoering van de Wmo. Maar bij de stemmingsronde ging de partij – die toen net gesprekspartner was om bij B en W aan te schuiven - toch mee met het college om het tarief wel in te voeren.

De SP werd daarbij enigszins gered door ‘Den Haag’. Het ministerie dreigde met maatregelen als Assen niet aan deze wettelijke invoering zou voldoen. De Drentse hoofdstad wilde namelijk een statement maken door het tarief niet in te voeren, omdat dat de gemeente onder meer 1,5 miljoen euro gaat kosten.

Vijfde wethouder

Er is overigens nog een SP-principe gesneuveld: geen vijfde wethouder in Assen. En dat is uitgerekend Broekema geworden. De uitleg: een vijfde wethouder (met een bruto-inkomen van een zo’n ton per jaar) geeft het college meer ruimte om de wijken in te gaan en in Den Haag de Asser belangen te behartigen. ‘Dat extra salaris wordt daarmee terugverdiend’, zo was uit vijf kelen te horen.

We gaan het zien. Om met de woorden van burgemeester Marco Out te eindigen: het is te hopen dat de politieke rust wederkeert in Assen. En dat ‘Wienen II’ stabiel genoeg blijft om in elk geval de rit tot en met 2022 uit te zitten.

Want gezien alle forse ‘uitdagingen’ die klaar liggen, zit niemand op een nieuwe Asser kabinetscrisis te wachten.

Tekst: Robbert Willemsen